Σάββατο, 31 Οκτωβρίου 2009

ΣΚΑΒΟΝΤΑΣ ΣΤΗΝ ΑΛΒΑΝΙΑ




Κατά τη διάρκεια της παραμονής του ελληνικού στρατού στη Ν. Αλβανία και ως την οριστική διευθέτηση του συνοριακού ζητήματος το ελληνικό κράτος, μέσω της Γενικής Διοικήσεως Ηπείρου και της άδειας και επιστημονικής εποπτείας της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας, οργάνωσε και χρηματοδότησε ενα ευρύ πρόγραμμα αρχαιολογικών ερευνών με επικεφαλής τον Δημήτριο Ευαγγελίδη, έναν από τους πρώτους ανασκαφείς του Ιερού του Δίος στη Δωδώνη. Στόχος του προγράμματος ήταν τόσο η αποκάλυψη ερειπίων της αρχαίας και βυζαντινής περιόδου, όσο και η προσπάθεια τοπογραφικής ταύτησης θέσεων σε ολόκληρη την 'Ηπειρο. Ο Αλέξανδρος Φιλαδελφευς ανέλαβε την έναρξη ανασκαφών στη Νικόπολη, ενώ ο Δημήτριος Ευαγγελίδης ορίστηκε υπεύθυνος για τις έρευνες στη Ν. Αλβανία ή τη Βορειοδυτική Ήπειρο, όπως απουκαλούνταν η περιοχή από την ελληνική πλευρά υποδηλώνοντας τη φυσική και πολιτιστική σύνδεση με το ελληνικό τμήμα της Ηπείρου. Με επιφανειακές έρευνες εντοπίστηκαν ακροπόλεις και οχυρωμένοι οικισμοί σε κορυφές βουνών, αλλά και διάσπαρτα νεκροταφεία σε πολλές κοιλάδες και οροπέδια.
Ιδιαίτεη βαρύτητα δόθηκε στην περιοχή του Αργυροκάστρου και της αρχαίας πόλης της Γέρμας, στη Χιμάρα, στα ερείπια της αρχαίας πόλης του Ογχησμού στη θέση που βρίσκονται σήμερα οι Άγιοι Σαράντα, στο Τεπελένι και στην αρχαία Φοινίκη. Διάσπαρτες επιγραφές στα ελληνικά περισυνελέγησαν και έγινε προσπάθεια ταύτισης όλων των αρχαίων θέσεων, όχι πάντοτε επιτυχημένα. Ο Ευαγγελίδης πραγματοποίησε μικρής εμβέλειας ανασκαφή σε αρχαίο νεκροταφείο (πιθανώς του 3ου αι. π.Χ) στο χωριό Πύλιουρι της Χιμάρας, όπου ντόπιοι είχαν εντοπίσει δύο τάφους, και σε ακρόπολη στο χωριό Borsh, νότια της Χιμάρας, την οποία είχε ιδρύσει ο Αλή Πασάς επάνω σε παλαιότερα προχριστιανικά ερείπια. Επίσης, η έρευνα διεξήχθη και στην αρχαία Αντιγονεία, στην κοιλάδα του Δρίνου, την οποία ίδρυσε ο βασιλιάς της Ηπείρου Πύρρος το 296 π.Χ, στα ερείπια του αρχαίου Όγχησμου στην οποία αποκαλύφθηκαν πολλά ψηφιδοτά δάπεδα των ρωμαικών χρόνων, καθώς και στην οχυρή θέση του Τεπελενιού, όπου εντοπίστηκαν σημαντικές ενεπίγραφες στήλες, μία εκ των οποίων, πιθανώς αναφέρεται σε ιερό του Ποσειδώνος.
Παράλληλα πρέπει να σημειωθεί η έντονη δραστηριότητα της ελληνικής αποστολής στην καταγραφή και τον εντοπισμό των αμέτρητων βυζαντινών και μεταβυζαντινών ναών σε ολόκληρη την Ήπειρο (νότια και βόρεια) και ιδιαίτερα στην περιοχή του Λαμπόβου, της Επισκοπής, του Μεσοποτάμου και του Ζερβατιού. Η Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία ενίσχυσε την έρευνα στην περιοχή του Δελβίνου, όπου σώζονταν λείψανα ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρονων , αλλά και το συγκρότημα της Μονής του Αγίου Νικολάου, όπως επίσης και την έρευνα στη Μονή Ραβένιας και Κοκεμέας, ανάμεσα στο Τεπελένι και τη Χιμάρα.
Ταυτόχρονα, ενίσχυσε τη σταδιακή μετατροπή των σλαβικών, τουρκικών και αλβανικών τοπωνυμίων σε ελληνικά, πολιτική στην οποία η αρχαιολογική έρευνα του Ευαγγελίδη μπορούσε να προσφέρει το ιστορικό και επιστημονικό υπόστρωμα για την εφαρμογή της. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε κάθε ευκαιρεία ο Ευαγγελίδης τόνιζε την ελληνικότητα των εθίμων της περιοχής και προσπαθούσε να ταυτίσει τα σύγχρονα χωριά με τις αρχαίες πόλεις χρησιμοποιώντας και τις αρχαίες πηγές, συμμτέχοντας στην κεντρική πολιτική απόφαση στήριξης της εδαφικής ενσωμάτωσης της Βορείου Ηπείρου σε ιστορικά και αρχαιολογικά δικαιώματα. Η αρχαιολογία, εις βάρος της ίδιας της υπόστασης της, αναγκαλίζεται σφιχτά με την κρατική πολιτική και, όντας προετοιμασμένη, της παρέχει άμεσα όλες τις αναγκαίες προυποθέσεις για τη θεωρητική και επιστημονική στήριξη πολιτικών ιδεολογιών. Ο δρόμος, που άνοιξε στη Νεότερη Εποχή ο Μέγας Ναπολέων, εφαρμόζεται πλήρως στην περίπτωση της Βορείου Ηπέιρου μετατρέποντας τους αντικειμενικούς στόχους της επιστημονικής έρευνας σε δεκανίκι της οποιασδήποτε "σωστής ή λανθασμένης" ιδεολογίας, εν προκειμένου, στην επικράτηση της Μεγάλης Ιδέας.

Πηγη: Βιβλίο "Σκάβωντας στην Αλβανία" Άκης Τσώνος, εκδόσεις Ισνάφι. Απρίλιος 2009




Τετάρτη, 28 Οκτωβρίου 2009

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ ΚΑΤΑ ΦΥΛΑ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ

Η Ήπειρος διαιρείται σε τρία διακεκριμένα τμήματα, ως εξής:

α) Στο τμήμα μεταξύ των ποταμών Αράχθου και Θυάμιδος (Καλαμά) με γενική πρωτεύσουσα τα Ιωαννινα και επαρχιακές πρωτεύουσες τη Φιλιππιάδα, τη Πρέβεζα , το Μαργαρίτη, την Παραμυθιά, την Κόνιτσα και το Μέτσοβο.

β) Στο τμήμα μεταξύ των ποταμών Θυάμιδος και Αωού με επαρχιακές πρωτεύουσες το Αργυρόκαστρο έδρα Μουτεσαριφλικίου, τους Φιλιάτες, το Δέλβινο, τη Χειμάρρα, την Πρεμετή, το Τεπελένι και τον Αυλώνα.

γ) Στο τμήμα μεταξύ Αωού και Άψου με πρωτεύουσα Νομού το Μπεράτι και επαρχιακές πρωτεύουσες την Αυλώνα, τη Γουσνίτσκαν και τη Λουσνίτσικαν και το Λιεσκοβίκι του Νομού Αργυροκάστρου.

Η 'Ηπειρος διαιρείται σε τέσσερεις Νομούς, υπό μία Γενική Διοίκηση, τα Ιωάννινα ως εξής:

Α'. Νομός Ιωαννίνων με έξι επαρχίες: 1) Ιωαννίνων, 2) Παραμυθιάς, 3) Φιλιάτων, 4) Κονίτσης, 5) Μετσόβου και 6) Λιεσκοβικίου

Β'. Νομός Πρεβέζης με τρεις επαρχίες: 1) Πρεβέζης, 2) Λούρου-Φιλιππιάδος και 3) Μαργαριτίου.

Γ'. Νομός Αργυροκάστρου με έξι επαρχίες: 1) Αργυροκάστρου, 2) Πωγωνίου, 3) Πρεμετής, 4) Δελβίνου, 5) Χειμάρρας-Λιαπουριάς και 6) Τεπελενίου.

Δ'. Νομός Μπερατίου με τέσσερεις επαρχίες: 1) Μπερατίου, 2) Αυλώνος, 3) Γουσνίτσκας και 4) Λουσνίτσκας.

Πρώτο τμήμα

Η Επαρχία Ιωαννίνων κατοικείται απο 90 χιλιάδες, διαιρούμενων κατά φύλα ως εξής:
80 χιλιάδες Ελλήνες, εκ των οποίων 76 χιλιάδες χριστιανοί και 4 χιλιάδες μωαμεθανοί.
5 χιλιάδες Βλάχοι, άπαντες χριστιανοί
2,5 χιλιάδες Αρβανιτόβλαχοι, άπαντες χριστιανοί
και 2,5 χιλιάδες Ισραελίτες εντός της πόλεως των Ιωαννίνων.

Η Επαρχία Λούρου-Φιλιππιάδας κατοικείται από 14 χιλιάδες ψυχές εξ ολοκλήρου Έλληνες.
13,5 χιλιάδες χριστιανόι και 500 μωαμεθανοί.

Η Επαρχία Πρεβέζης κατοικείται από 10 χιλιάδες ψυχές εξ ολοκλήρου Έλληνες, εκ των οποίων οι 9 χιλιάδες χριστιανοί και χίλιοι μωαμεθανοί.

Η Επαρχία Μαργαριτίου κατοικείται απο 24 χιλιάδες ψυχες, εκ των οποίων 19,5 χιλιάδες Αλβανοί και 4,5 χιλιάδες Έλληνες. Απ΄τις 19,5 χιλιάδες αλβανών οι 15 χιλιάδες μωαμεθανοί και οι υπόλοιποι χριστιανοί όπως και το σύνολο των Ελλήνων.

Η Επαρχία Παραμυθιάς κατοικείται από 15 χιλιάδες ψυχές, εκ των οποίων 7,5 χιλιάδες Ελλήνες και 7,5 χιλιάδες Αλβανοί. Συνολικά 9 χιλιάδες χριστιανοί και 6 χιλιάδες μωαμεθανοί.

Η Επαρχία Μετσόβου κατοικείται από 5,5 χιλιάδες ψυχές στο σύνολο χρηστιανοί, εκ των οποίων 3 χιλιάδες Ελληνες και 2,5 Βλάχοι.

Η Επαρχία Κονίτσης κατοικείται από 17,5 χιλιάδες ψυχές εξ ολοκλήρου Έλληνες, εκ των οποίων 17400 χριστιανοί και 100 μωαμεθανοί.

Δεύτερο Τμήμα

Τμήμα της υποεπαρχίας Κουμέντων, εξαρτώμενης εκ της επαρχίας Ιωαννινων, κατοικείται από 5 χιλιάδες ψυχές, όλοι τους Έλληνες χριστιανοι.

Η Επαρχία Φιλιάτων κατοικείται απο 25 χιλιάδες ψυχές, εκ των οποίων 15 χιλιάδες Έλληνες χριστιανοί και 10 χιλιάδες Αλβανοί μωαμεθανοί.

Η Επαρχία Αργυροκάστρου κατοικείται απο 31,5 χιλιάδες ψυχές, εκ των οποίων 18,5 χιλιάδες Έλληνες και 13 χιλιάδες Αλβανοί. Συνολικά 25 χιλιάδες χριστιανοί και 6,5 μωαμεθανοί.

Η Επαρχία Πωγωνίου κατοικείται απο 2.5 χιλιάδες ψυχές, όλοι Έλληνες χριστιανοί.

Η Επαρχία Πρεμετής κατοικέιται από 8 χιλιάδες ψυχές, όλοι τους Αλβανοί. 3 χιλιάδες χριστιανοί και 5 χιλιάδες μωαμεθανοί.

Η Επαρχία Δελβίνου κατοικείται από 20 χιλιάδες ψυχές , εκ των οποίων οι 18 χιλιάδες Έλληνες χριστιανοί και 2 χιλιάδες Αλβανοί μωαμεθανοί.

Η Επαρχία Χειμάρρας-Λιαπουριάς κατοικείται απο 16 χιλιάδες ψυχές , εκ των οποίων 4 χιλιάδες Έλληνες και 12 χιλιάδες Αλβανοί. Συνολικά 8 χιλιάδες χριστιανοί και 8 χιλιάδες μωαμεθανοί.

Η Επαρχία Τεπελενιού κατοικείται απο 8 χιλιάδες ψυχες εξ ολοκλήρου Αλβανοί. Εξ αυτών 3 χιλιάδες χριστιανοί και 5 χιλιάδες μουσουλμάνοι.

Η Επαρχία Αυλώνος του Νομου Βερατίου κατοικείται απο 27,5 χιλιάδες ψυχές, εκ των οποίων 25 χιλιάδες Αλβανοί και 2,5 Αρβανιτόβλαχοι σκηνίται. Εξ αυτών 20 χιλιάδες μωαμεθανοί και 7,5 χιλιάδες χριστιανοί.

Το τρίτο τμήμα κατοικείται εξ ολοκλήρου απο Αλβανούς.
Στο Νομό Μπερατίου εκ των 92,5 χιλιάδων κατοίκων οι 60 χιλιάδες ήταν χριστινοί και οι 32,5 μωαμεθανοί. Ο πληθυσμός των υπόλοιπων 3 επαρχιών ανέρχονταν σε 64,5 χιλιάδες εκ των οποίων χίλιοι ήταν Έλληνες και 63,5 χιλιάδες Αλβανοί. Απ αυτούς 31 χιλιάδες ήταν χριστιναοί και 33,5 χιλιάδες μωαμεθανοί.

Πηγή: Βιβλίο " Η Ηπειρος" Χρήστος Χρηστοβασίλης. Εκδόσεις Πελεκάνος , Νεοελληνική Γραμματεία
Πιθανολογούμενη χρονολογία πρώτης έκδοσης 1902